Tiếng Việt
English
ĐĂNG KÝ bản tin
bản tin
Tìm kiếm
Mục hỏi đáp
Hit counter    |
Users online |
Page loadtime   |
|
GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP
|
|
Cùng với nền kinh tế thị trường và quá trình hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng thì các tranh chấp phát sinh càng nhiều với tính chất đa dạng và phức tạp; đặc biệt là tranh chấp về đầu tư, kinh doanh thương mại. Để giải quyết các tranh chấp này khi mà các bên không thể tự thương lượng, hòa giải được thì đòi hỏi phải có sự tham gia của các cơ quan, tổ chức tài phán. Pháp luật Việt Nam, cụ thể là Luật Đầu tư cho phép các nhà đầu tư nước ngoài, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài được quyền lựa chọn một trong các cơ quan, tổ chức như: Tòa án Việt Nam, Trọng tài Việt Nam, Trọng tài nước ngoài, Trọng tài do các bên thành lập, để giải quyết các tranh chấp liên quan đến hoạt động đầu tư tại Việt Nam. Riêng các tranh chấp giữa nhà đầu tư nước ngoài với cơ quan quản lý nhà nước Việt Nam phải được giải quyết thông qua Trọng tài hoặc Toà án Việt Nam.
Ở Việt Nam cơ quan tài phán có thẩm quyền giải quyết tranh chấp về đầu tư, kinh doanh thương mại gồm Tòa án và Trọng tài. Mỗi cơ quan tài phán có một cơ cấu tổ chức và quy tắc xét xử riêng biệt. |
|
Trong xu thế cải cách hệ thống tư pháp, Tòa án Việt Nam đang có những thay đổi mạnh mẽ về thẩm quyền cũng như thủ tục xét xử nhằm đảm bảo tranh chấp được giải quyết nhanh chóng, công bằng và đúng pháp luật. Hệ thống Tòa án Việt Nam được tổ chức thành nhiều cấp: đứng đầu là Tòa án Nhân dân tối cao và dưới đó là Tòa án Nhân dân cấp tỉnh, Tòa án Nhân dân cấp huyện và Tòa án quân sự.
Mỗi cấp tòa án sẽ có thẩm quyền xét xử khác nhau. Tòa án cấp huyện là tòa xét xử sơ thẩm các vụ án về mua bán hàng hóa; cung ứng dịch vụ; phân phối; đại diện, đại lý; ký gửi; thuê, cho thuê, thuê mua; xây dựng; tư vấn kỷ thuật; vận chuyển hàng hóa, hành khách bằng đường sắt, đường bộ. Tòa án cấp tỉnh sẽ xét xử sơ thẩm các vụ án thuộc lĩnh vực: đầu tư, tài chính, ngân hàng; bảo hiểm; mua bán cổ phần, trái phiếu; thăm dò, khai thác; vận chuyển bằng đường hàng không, đường biển; chuyển giao công nghệ, quyền sở hữu trí tuệ; tranh chấp giữa công ty với các thành viên hoặc giữa các thành viên với nhau. Ngoài ra, các tranh chấp có đương sự ở nước ngoài (gồm người nước ngoài, người Việt Nam nhưng không có mặt tại Việt Nam và cơ quan, tổ chức nước ngoài không có trụ sở, chi nhánh, văn phòng đại diện tại Việt Nam vào thời điểm Toà án thụ lý vụ việc) hoặc có tài sản ở nước ngoài, hoặc cần ủy thác tư pháp cho cơ quan lãnh sự của Việt Nam ở nước ngoài cũng thuộc thẩm quyền của Tòa án cấp tỉnh. Tòa án cấp tỉnh còn xét xử phúc thẩm hoặc giám đốc thẩm các vụ án đã được Tòa án cấp huyện xét xử nhưng bị kháng cáo, kháng nghị. Tòa án Nhân dân Tối cao là cơ quan xét xử cao nhất theo trình tự phúc thẩm đối với các bản án sơ thẩm do tòa án nhân dân cấp tỉnh xét xử hoặc theo thủ tục tái thẩm và giám đốc thẩm các bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật nhưng phát hiện có vi phạm pháp luật hoặc có những tình tiết mới. Một điểm cần lưu ý là pháp luật Việt Nam đã xác định, Tòa án Việt Nam sẽ là cơ quan xét xử đối với các tranh chấp có liên quan đến tài sản là bất động sản có trên lãnh thổ Việt Nam và các tranh chấp phát sinh từ hợp đồng vận chuyển mà người vận chuyển có trụ sở chính hoặc chi nhánh tại Việt Nam, dù các bên có thỏa thuận cơ quan giải quyết tranh chấp không phải là Tòa án Việt Nam. Một thực tế tại Việt Nam là hơn 95% các tranh chấp thương mại, đầu tư được tòa án các cấp xét xử. |
|
Bên cạnh giải quyết tranh chấp bằng tòa án, hình thức giải quyết tranh chấp bằng trọng tài thương mại cũng được áp dụng ở Việt Nam, mặc dù chưa phổ biến như tòa án. Hành lang pháp lý dành cho hoạt động trọng tài được xây dựng tương đối đầy đủ và có cơ chế bảo đảm thi hành phán quyết của trọng tài, góp phần làm tăng tính hiệu qủa trong việc giải quyết tranh chấp bằng trọng tài. Trọng tài Việt Nam chỉ xét xử những tranh chấp thương mại; còn các tranh chấp dân sự, lao động … không thuộc thẩm quyền của trọng tài mà do tòa án xét xử. Cơ quan trọng tài có kinh nghiệm và uy tín nhất Việt Nam hiện nay là Trung tâm trọng tài quốc tế Việt Nam (VIAC) bên cạnh Phòng Thương mại và Công Nghiệp Việt Nam (VCCI).
Như ở các quốc gia khác, tại Việt Nam cơ quan trọng tài chỉ có thẩm quyền giải quyết tranh chấp nếu được các bên thỏa thuận. Thỏa thuận trọng tài có thể quy định trong hợp đồng hoặc một văn bản riêng biệt, trước hoặc sau khi phát sinh tranh chấp; nhưng quan trọng là thỏa thuận này phải chỉ định một trung tâm trọng tài cụ thể để giải quyết tranh chấp. Những thỏa thuận trọng tài không đáp ứng quy định này sẽ bị vô hiệu và khi đó tòa án sẽ có thẩm quyền giải quyết. Do một số hạn chế nhất định cùng tập quán và thói quen nên ở Việt Nam, trọng tài thương mại thường không được các bên lựa chọn để giải quyết các tranh chấp. |
|
Bản án, quyết định dân sự của Tòa án nước ngoài, quyết định của Trọng tài nước ngoài chỉ được thi hành tại Việt Nam khi đã được Tòa án Việt Nam công nhận và cho thi hành. Việc xem xét công nhận và cho thi hành tại Việt Nam bản án, quyết định dân sự của Tòa án nước ngoài thực hiện theo nguyên tắc:
• Giữa Việt Nam và nước có bản án, quyết định dân sự này phải có ký kết hoặc gia nhập điều ước quốc tế về vấn đề này; và Đáng lưu ý là Tòa án Việt Nam sẽ không xem xét lại nội dung vụ án, tranh chấp đã được Tòa án, Trọng tài nước ngoài giải quyết mà chỉ kiểm tra, đối chiếu giữa bản án, quyết định cùng hồ sơ tài liệu đi kèm với các quy định của pháp luật Việt Nam để quyết định có công nhận và cho thi hành tại Việt Nam hay không. Một số trường hợp quyết định trọng tài nước ngoài sẽ không được công nhận và cho thi hành tại Việt Nam như: các bên ký kết thỏa thuận trọng tài không có năng lực ký kết, thỏa thuận trọng tài bị vô hiệu, quyết định của trọng tài không đúng thẩm quyền hoặc chưa có hiệu lực… |
|
Tại Việt Nam, bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của tòa án và trọng tài nếu không được các bên đương sự tự nguyện thi hành thì sẽ được cưỡng chế thi hành bởi cơ quan thi hành án. Cơ quan thi hành án hoạt động độc lập với tòa án và được tổ chức gồm Thi hành án dân sự cấp tỉnh, cấp huyện và cấp Quân khu. Các bản án, quyết định có yếu tố nước ngoài hoặc liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ, quyết định của Trọng tài thương mại sẽ thuộc thẩm quyền giải quyết của Thi hành án dân sự cấp tỉnh.
Hiện nay tại thành phố Hồ Chí Minh đang tiến hành thí điểm chế định thừa phát lại, một cơ quan có thể thực hiện một số chức năng của cơ quan thi hành án trong việc thi hành bản án của tòa án hay phán quyết của trọng tài. |